Wie verantwoordelijk is voor een omgevingsvergunning hangt af van de rol die een partij binnen het project heeft. De partij die de aanvraag indient, hoeft namelijk niet dezelfde te zijn als degene die de vergunde activiteit uitvoert.
Onder de Omgevingswet geldt de omgevingsvergunning in beginsel voor degene die de activiteit verricht. Diegene is vergunninghouder en moet zorgen dat de voorschriften uit de vergunning worden nageleefd.
Bij projecten waarbij meerdere partijen betrokken zijn, is het daarom belangrijk om duidelijk onderscheid te maken tussen de initiatiefnemer, aanvrager of gemachtigde, vergunninghouder en het bevoegd gezag.
Kort gezegd: niet degene die op de knop ‘indienen’ drukt is automatisch verantwoordelijk voor de vergunning. De verantwoordelijkheid volgt in beginsel de partij die de vergunde activiteit verricht.
Wie kan een omgevingsvergunning aanvragen?
Een initiatiefnemer kan zelf een aanvraag indienen via het Omgevingsloket, maar kan dit ook laten doen door een gemachtigde.
Een architect, adviseur of andere organisatie kan bijvoorbeeld worden gemachtigd om een aanvraag op te stellen, aan te vullen en in te dienen. De gemachtigde handelt dan namens de initiatiefnemer.
Het Omgevingsloket maakt daarbij onderscheid tussen verschillende rollen:
- initiatiefnemer: de opdrachtgever van het project;
- gemachtigde: kan namens de initiatiefnemer een aanvraag indienen en beheren;
- adviseur: kan meewerken aan de aanvraag, maar dient deze niet zelf in.
Dat onderscheid is vooral bij grotere projecten relevant. Degene die inhoudelijk aan een vergunningaanvraag werkt, is namelijk niet automatisch degene voor wie de vergunning uiteindelijk geldt.
Wie is vergunninghouder?
Onder de Omgevingswet geldt een omgevingsvergunning in beginsel voor degene die de activiteit verricht waarop de vergunning betrekking heeft.
Deze partij is de vergunninghouder en is verantwoordelijk voor de naleving van de voorschriften die aan de vergunning zijn verbonden.
Dat kan bijvoorbeeld de organisatie zijn die een locatie ontwikkelt, exploiteert of een bepaalde vergunningplichtige activiteit uitvoert.
De aanvrager en vergunninghouder kunnen dezelfde partij zijn, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn.
Dat verschil wordt belangrijk wanneer:
- een aanvraag door een gemachtigde wordt ingediend;
- een project tijdens de uitvoering van partij verandert;
- meerdere organisaties betrokken zijn bij dezelfde activiteit;
- eigendom, exploitatie en uitvoering bij verschillende partijen liggen.
Bij complexe dossiers is het daarom belangrijk dat vanaf het begin duidelijk is voor wie de vergunning gaat gelden en wie welke activiteit uitvoert.
Wie is verantwoordelijk voor het naleven van de vergunningvoorschriften?
De vergunninghouder moet ervoor zorgen dat de voorschriften uit de omgevingsvergunning worden nageleefd.
Een bevoegd gezag kan in een omgevingsvergunning voorwaarden opnemen waaronder een activiteit mag worden uitgevoerd. Handelen in strijd met die vergunningvoorschriften is niet toegestaan.
Dat betekent dat verantwoordelijkheden binnen een project goed moeten worden georganiseerd.
Een aannemer, adviseur of andere uitvoerende partij kan werkzaamheden uitvoeren die van belang zijn voor de naleving van de vergunning. Dat verandert echter niet automatisch wie volgens het omgevingsrecht vergunninghouder is.
Contractuele afspraken tussen partijen zijn daarom belangrijk voor de projectorganisatie, maar moeten worden onderscheiden van de publiekrechtelijke verantwoordelijkheid die uit de omgevingsvergunning volgt.
Kan een architect of adviseur verantwoordelijk zijn voor de aanvraag?
Een architect of adviseur kan een grote rol spelen bij het voorbereiden van een vergunningaanvraag, zonder zelf vergunninghouder te worden.
Een gemachtigde kan in het Omgevingsloket namens de initiatiefnemer onder andere:
- een aanvraag opstellen en indienen;
- aanvullende informatie aanleveren;
- een aanvraag aanpassen;
- communiceren over het ingediende verzoek.
Een adviseur kan inhoudelijk aan het dossier werken en documenten toevoegen, maar heeft in het Omgevingsloket een andere rol dan een gemachtigde.
Voor de beoordeling van een dossier is dat onderscheid relevant. Het laat zien dat de partij die contact heeft met het bevoegd gezag niet noodzakelijk dezelfde is als degene die de activiteit uiteindelijk verricht.
Wat gebeurt er als een project of activiteit wordt overgedragen?
Een omgevingsvergunning kan in beginsel gaan gelden voor een andere partij wanneer de activiteit door die partij wordt voortgezet.
Als een aangevraagde of verleende omgevingsvergunning voor een ander gaat gelden, moet het bevoegd gezag daar volgens de Omgevingswet vooraf over worden geïnformeerd.
Dat kan bijvoorbeeld spelen bij:
- verkoop van een project of locatie;
- overdracht van een ontwikkeling;
- verandering van exploitant;
- wijziging van de organisatie die de activiteit uitvoert.
Het is daarom belangrijk om bij een projectoverdracht niet alleen naar contracten, eigendom en projectdocumentatie te kijken, maar ook naar de vergunningen.
Wie gaat de activiteit na de overdracht daadwerkelijk verrichten? Welke vergunningen horen daarbij? En zijn de wijzigingen correct bij het bevoegd gezag bekend?
Bij complexe projecten kan zo’n overdrachtsmoment juridisch relevant zijn voor de continuïteit van het project.
Kunnen meerdere partijen verantwoordelijk zijn voor één vergunning?
Dat kan in specifieke situaties.
Bij bepaalde activiteiten kunnen meerdere partijen betrokken zijn bij het uitvoeren van een vergunde activiteit. Onder de Omgevingswet bestaan mogelijkheden om in een vergunning duidelijkheid te creëren over de verantwoordelijkheidsverdeling tussen meerdere vergunninghouders.
Dat speelt bijvoorbeeld bij complexe bedrijfs- of milieusituaties waarin verschillende organisaties onderdelen van één activiteit uitvoeren.
Voor het bevoegd gezag is het dan belangrijk dat helder is:
- wie welke activiteit uitvoert;
- wie voor welke vergunningvoorschriften verantwoordelijk is;
- hoe verantwoordelijkheden in de vergunning zijn vastgelegd;
- tot welke partij toezicht en handhaving zich moeten richten.
Juist bij complexe dossiers voorkomt een heldere verantwoordelijkheidsverdeling onduidelijkheid tijdens de uitvoering.
Welke rol heeft het bevoegd gezag?
Niet alleen de vergunninghouder heeft een duidelijke rol.
Het bevoegd gezag beoordeelt de vergunningaanvraag, neemt het besluit en kan voorschriften aan de vergunning verbinden. Daarnaast speelt het bevoegd gezag een rol bij toezicht, handhaving, wijzigingen en eventuele overdracht van de vergunning.
Dat bevoegd gezag is overigens niet altijd de gemeente. Afhankelijk van de activiteit kan ook een provincie, waterschap of het Rijk bevoegd gezag zijn.
Voor gemeenten betekent dit dat bij de behandeling van een vergunningaanvraag vroeg duidelijk moet zijn:
- welke activiteiten worden aangevraagd;
- wie de initiatiefnemer is;
- wie namens de initiatiefnemer optreedt;
- voor wie de vergunning gaat gelden;
- wie de betreffende activiteit daadwerkelijk gaat uitvoeren;
- of gedurende het project wijzigingen in deze rollen plaatsvinden.
Die duidelijkheid helpt niet alleen juridisch, maar ook bij een beheersbaar vergunningproces.
Waarom worden verantwoordelijkheden bij complexe dossiers snel onduidelijk?
Hoe groter het project, hoe meer partijen vaak betrokken zijn.
Een initiatiefnemer kan een architect inschakelen voor het ontwerp, een adviseur voor de vergunningaanvraag en verschillende uitvoerende partijen voor de realisatie. Tijdens het project kan bovendien eigendom of exploitatie veranderen.
Dan ontstaat al snel een verschil tussen:
- wie het project initieert;
- wie de aanvraag opstelt;
- wie contact onderhoudt met het bevoegd gezag;
- wie de activiteit uitvoert;
- wie de vergunningvoorschriften moet naleven.
Juist daarom is een vergunning niet alleen een juridisch document. De vergunning moet aansluiten op de feitelijke organisatie en uitvoering van het project.
Voor vergunningverleners vraagt dat om een scherp beeld van de activiteit én van de partijen die daarbij betrokken zijn.
Wanneer is aanvullende specialistische kennis waardevol?
Bij reguliere aanvragen zijn de rollen vaak snel duidelijk. Bij complexere dossiers kan dat anders zijn.
Aanvullende specialistische kennis kan waardevol zijn wanneer:
- meerdere activiteiten en vergunningen binnen één project samenkomen;
- verschillende organisaties bij de uitvoering betrokken zijn;
- niet direct duidelijk is voor wie een vergunning moet gelden;
- een project of activiteit wordt overgedragen;
- vergunningvoorschriften zorgvuldig moeten worden opgesteld;
- juridische en praktische verantwoordelijkheden door elkaar dreigen te lopen.
Dan gaat het niet alleen om het beoordelen van de aanvraag zelf.
Ook de vraag wie waarvoor verantwoordelijk is tijdens de uitvoering kan bepalend zijn voor een juridisch houdbaar en praktisch uitvoerbaar besluit.
Van vergunningaanvraag naar duidelijk en uitvoerbaar dossier
Daar ondersteunt REEF omgevingsrecht gemeenten.
Onze consultants werken binnen vergunningverlening, ruimtelijke ordening en het omgevingsplan en brengen juridische kennis samen met de dagelijkse praktijk van vergunningdossiers.
Bij complexe vergunningvraagstukken kan dat bijvoorbeeld betekenen dat zij:
- vergunningaanvragen inhoudelijk beoordelen;
- rollen en relevante activiteiten binnen een dossier scherp krijgen;
- vergunningvoorschriften zorgvuldig helpen formuleren;
- complexe omgevingsrechtelijke vraagstukken uitwerken;
- de verbinding bewaken tussen aanvraag, besluit en praktische uitvoering.
Het doel is niet alleen om een vergunning juridisch juist af te handelen. Een besluit moet ook duidelijk en uitvoerbaar zijn voor de partijen die ermee moeten werken.
Zo helpt REEF omgevingsrecht gemeenten om complexe dossiers overzichtelijk te maken en toe te werken naar besluiten die juridisch houdbaar én praktisch toepasbaar zijn.
Verder met een complex vergunningvraagstuk?
Werk je als gemeente aan een complex vergunningdossier of een vraagstuk waarin verschillende activiteiten en verantwoordelijkheden samenkomen? Bekijk dan hoe REEF omgevingsrecht gemeenten ondersteunt.
Wil je een concreet dossier of vraagstuk bespreken met een van onze collega’s? Neem contact op met REEF omgevingsrecht.