Zoek Alle vacatures

integrale overheidshandhaving

Deze editie van REEF deelt kennis stond in het teken van integrale overheidshandhaving. In de eerste sessie sprak dhr. Fred Emmerik over handhaving en de bestuurlijke aanpak van overlast en criminaliteit; na de pauze vertelde Marco Loos over handhaving in de dagelijkse praktijk bezien vanuit de gemeente. Er ontstond een levendige discussie. Hieronder vindt u een verslag:

Handhaven doe je Samen (1e Sessie)
Fred Emmerik

 

Bij deze presentatie staat het algemene integrale overheidshandhaven centraal. Waarom is het verstandig voor overheden om samen en integraal te handhaven? Op welke wijze kun je dat het beste doen? Wat zijn de belangrijkste uitgangspunten die in ogenschouw moeten worden genomen. Deze aspecten worden door de heer Emmerik behandeld gecombineerd met zijn ervaringen in het land ten aanzien van diverse handhavingstrajecten.

Aan de hand van een aantal krantenknipsels wordt de actualiteit aangehaald, “georganiseerde overheid pest georganiseerde criminaliteit weg” en “Fort Oranje krijgt uitstel om camping topbrandveilig te maken”.

Waarom ga je samen handhaven? Ten eerste doe je dat omdat de omvang van de problematiek dat vaak vereist daarnaast kun je gebruik maken van verschillende bevoegdheden van verschillende overheidsapparaten zoals het Openbaar Ministerie, Politie, Belastingdienst. Het geeft meer body aan het handhavend optreden. Voorwaarde daarbij is wel dat een goed handhavingstraject met meerdere partijen vereist dat er sprake is van een goede voorbereiding en onderzoek naar de te handhaven locatie. Je moet het niet te breed maken maar ook niet alles uitsluiten. Keuzes maken is daarbij het belangrijkst.

REEF deelt kennisWelke partijen spelen een rol bij een handhavingstraject? Allereerst is de gemeente de spil in het geheel, zij zijn o.a. verantwoordelijk voor milieu, ruimtelijke ordening, bouwen, sociale zaken en de leerplicht. Politie, CIE (centraal informatie en expertisecentrum), OM, belastingdienst, Sociale recherche eventueel aangevuld met private partijen zoals de woningcorporatie en beheerorganisaties.

Op welke wijze wordt in de praktijk integraal handhavend opgetreden? Dit gaat in de regel door middel van tussen verschillende overheidsinstellingen gesloten convenanten op bijvoorbeeld vrijplaatsen, RIEC, hennep en huisvesting, en door gebruik te maken van speciale interventieteams. Indien er geen convenant is gesloten wil dat nog niet zeggen dat je niet samen integraal kan optreden, samenvallend overheidsoptreden is dan een optie. Beide overheidsdiensten hebben dan geen toegang tot elkaars informatie, maar ze kunnen wel afspreken om beide op een bepaald tijdstip op één locatie aan te kloppen. Vaak komt dan tijdens een actie wel naar voren waar beide overheidsinstellingen handhavend naar op aan het treden zijn.

Bij het handhavend optreden tegen vrijplaatsen wordt gebruik gemaakt van een convenant, dit heeft z’n voordelen omdat instellingen informatie kunnen uitwisselen. Men moet wel rekening houden met de Wet op de Privacygegevens daarom heeft het ook de voorkeur om een dergelijke actie altijd aan te kondigen bij het CBP (College bescherming persoonsgegevens).

Gebruik maken van een RIEC is soms het gevolg van het handhavend optreden richting vrijplaatsen. Op locatie, of tijdens het onderzoek kan blijken dat er sprake is van georganiseerde misdaad. Indien aan deze voorwaarde wordt voldaan dan kan de overheid een analist van het RIEC inschakelen om verbanden te leggen tussen allerlei instellingen. Zoals de status van het verstrekken van uitkeringen, strafrechtelijke onderzoeken enz. Ook hier zijn afspraken om gemaakt. Het huisvestingsconvenant wordt gebruikt bij de aanpak van arbeidsmigranten. Het hennep convenant is de vreemde eend in de bijt, nu daar ook private partijen zoals de woningcorporaties aan deelnemen, dit heeft bijvoorbeeld het gevolg dat de belastingdienst daar niet aan deelneemt. De belastingdienst gaat geen gegevens verstrekken aan private partijen.

Buiten de convenanten zijn er ook speciale interventie teams. Deze teams zijn gespecialiseerd op een bepaald terrein. Een interventieteam werkt dan ook, in verschil met de convenanten, op projectbasis. Dit heeft als voordeel dat het minder tijd kost en dat naar aanleiding van de situatie een dergelijk handhavingstraject makkelijk opgeschaald kan worden. Vanuit verschillende disciplines worden mensen werkzaam bij verschillende overheidsinstellingen bij een interventieteam gehaald. Na afloop van een project vloeien de mensen weer terug naar de overheidsinstelling.

De belangrijkste uitgangspunten bij het integraal handhaven zijn 1) bestuurlijk draagvlak, zonder bestuurlijk draagvlak is er geen enkele reden om eraan te beginnen 2) ambtelijk draagvlak, binnen de overheidsinstelling moet het handhavend optreden organisatie breed gedragen worden. Er dienen afspraken gemaakt te worden over het soort aanpak, gaan we strafrechtelijk of bestuursrechtelijk handhaven? Een plan van aanpak op voorhand en een aangewezen projectorganisatie zijn de sluitstukken van het integraal handhaven.

Uiteindelijk is het belangrijkste dat je de betrokkene leert dat hij tegenover één overheid staat en niet dat betrokkene kan winkelen bij verschillende afdelingen.

 

Integraal overheidshandhaven in de praktijk (2e Sessie)
Marco Loos

 

Het tweede deel van de REEF deelt kennis sessie is gericht op een integraal handhavingstraject in de praktijk uitgevoerd door de gemeente Veldhoven. Deze presentatie is aanvullend op het door Fred gepresenteerde algemene deel in de 1e sessie. Eerst wordt afgetrapt met een drietal stellingen die verschillende reacties in het publiek los maakten. De eerste stelling had betrekking op persaandacht. De algemene conclusie was dat persaandacht goed is zolang de gemeente dat zelf in de hand heeft, zodra persaandacht oncontroleerbaar wordt dan niet. De tweede stelling had betrekking op de veiligheid van het handhavingsteam. De conclusie van de aanwezigen was dat de politie zowel op de voorgrond als op de achtergrond zorgt voor de veiligheid op de locatie. Als de politie vervolgens de locatie vrij geeft kunnen de ambtenaren hun werk doen. Bij de 3de stelling stond de juridische correctheid centraal. Veel aanwezigen vonden dat de juridische correctheid voorop moet staan, zelf overtredingen maken om handhavend te kunnen optreden is een aanslag op eigen autoriteit. De grenzen opzoeken is het devies.

REEF deelt kennisNa de stellingen werd ingezoomd op een case in de praktijk bij de gemeente Veldhoven en op welke wijze ze integraal handhavend hadden opgetreden. In 2008 had de gemeente op een aantal woonwagenlocaties structureel overlast. De gemeente heeft toen besloten om het integraal op te gaan pakken, samenwerken met meerdere overheidsinstellingen. Daarbij staat de visie van de gemeente centraal, ze willen voor de mensen op woonwagenlocaties een duurzame en veilige omgeving voor de bewoners en dat de bewoners zich aan geldende wet- en regelgeving (gaan) houden. De uitgangspunten van de aanpak waren o.a. gericht op; zorgen voor betere huisvesting, bewoners hebben zowel rechten als plichten en de zorgplicht van de gemeente voor de eigen Roma bevolking.

De projectstructuur bestond uit een kerngroep (strategisch, beleid en beslisniveau) een projectgroep (filter, ondersteuning) en een werkgroep (de mensen die dagelijks met deze mensen in contact staan). Na het uitwerken van deze structuren is in 2010 het project officieel gestart met verschillende partners, zoals de politie, belastingdienst en de gemeente Eindhoven. Ook is privaat samengewerkt met WoonInc (verhuurder van de woonlocaties) en Kusters (opruiming van materieel). In april 2011 is de gemeente met de 1e fase gestart, de actie was voornamelijk gericht op toercaravans in het openbaar gebied, illegale bouwwerken en illegaal gebruik gemeentegrond. Dit gekoppeld aan operatie groen licht van de belastingdienst en het samenstellen van een strafrechtelijke top 10.

Tijdens deze eerste fase werd tegen een aantal belemmeringen aangelopen. Hoe pak je de top 10 aan en aan de aanpak van toercaravans op gemeentelijke grond zaten nog onvoorziene juridische belemmeringen,  een lege toercaravan is namelijk in beginsel niet in strijd met de APV daar deze enkel staat geparkeerd ter vertrek en is een gestalde caravan een bouwwerk of niet? Dit soort belemmeringen heeft ervoor gezorgd dat het projectteam even terug moest naar de ‘tekentafel’ ten aanzien van de 1e fase.  Vervolgens heeft er een doorstart van de 1e fase plaatsgevonden waarbij er besloten is dat er primair opgetreden zal worden tegen ‘reizigers’, reizigers zijn personen die niet in de GBA staan ingeschreven en niet wonen in de gemeente en illegale bewoning. Ook was bepaald dat er zou worden opgetreden tegen illegaal gebruik van de gemeentegrond en dat illegale bouwwerken aangepakt zouden worden. Ook is besloten om maatwerk per geval toe te gaan passen.

Dit heeft geleid tot een aantal concrete acties, de aanpak van reizigers in samenspraak met de politie en zelfs tot het gelijk krijgen in een voorlopige voorziening voor de rechtbank te ’s-Hertogenbosch. Het resultaat is dan ook dat de reizigers inmiddels zijn vertrokken.  Het eindresultaat is dat er 4x een bouwwerk is aangepast, 4x dat er caravans zijn vertrokken, 1 caravan in beslag genomen circa €8.000,- als boetes betaald.

De gemeente heeft inmiddels ook fase 2 uitgevoerd waarbij een aantal andere doelstellingen voorop hebben gestaan, naast de eerdere doelstellingen uit fase 1. Ze hadden o.a. als doelstelling meer resultaat bij de lijst van strafrechtelijke top 10, uitkeringsfraude aanpakken en uiteindelijk voor elkaar krijgen dat niet meer dan 1 gestalde caravan op een woonwagenlocatie aanwezig was. De resultaten daarbij waren dat er o.a. 19x caravans op eigen initiatief van de bewoners zijn verwijderd, 1x middels bestuursrechtelijke maatregel, 4x uitkering is gestopt en dat 1x aangifte is gedaan tegen een uiting van verbaal geweld.

De succesfactoren van deze aanpak kunnen worden teruggevoerd naar een aantal basisuitgangspunten, de veiligheid van de medewerkers stond voorop, de gehanteerde projectstructuur, het hebben van zowel ambtelijk als bestuurlijk draagvlak, duidelijk intern en extern protocol agressie, eenduidige uitstraling van het team handhaving & toezicht naar de bewoners toe, juridisch correct blijven en contacten onderhouden met omwonenden, dit is belangrijk omdat de zowel de bewoners als de omgeving dan weten waar ze aan toe zijn.
 

Fred Emmerik

Jeroen WalravenNa een start bij het Openbaar Ministerie in 1977 gevolgd door 14 jaar politie in Eindhoven en 14 jaar Regionale Milieudienst van het SRE, heeft de heer Emmerik in 2007 een eigen adviesbureau opgericht. Hij richt zijn activiteiten op verschillende overheden met probleemgroepen, -locaties of -bedrijven.

De voorbereiding, leiding en uitvoering van integrale handhavingprojecten wordt aan hem uitbesteed door een diversiteit aan opdrachtgevers. Zijn projecten kenmerken zich door samenwerking. De heer Emmerik deed zijn kennis op bij het SRE, het RIEC en diverse gemeenten, specifiek de succesfactoren en knelpunten ervaren bij de aanpak van vrijplaatsen, hennep-/growshops, de uitvoering van integrale horecacontroles en huisvesting van arbeidsmigranten. 

 

Marco Loos

REEF deelt kennis - Marco LoosIn 2008 is de heer Loos teamleider geworden van het cluster handhaving en toezicht van de gemeente Veldhoven. Zijn cluster bestaat uit medewerkers stadstoezicht en inspecteurs. De medewerkers zijn belast met toezicht en handhaving op wet- en regelgeving (o.a.Wabo, APV, drank en Horeca e.a.) Hiernaast is de heer Loos mede eigenaar van het bureau Loos projectmanagement, organisatie, advies en opleiding. Een bureau dat zich heeft gespecialiseerd in het geven van adviezen en opleidingen op terrein van omgevingsrecht, openbare orde en veiligheid.

Binnen de gemeente Veldhoven is de heer Loos een van de hoofdverantwoordelijken voor het project “Integrale overheidshandhaving". Zijn rol is het organiseren van toezicht- en handhavingstrajecten op locaties waar vaak jarenlang geen of nauwelijks toezicht of handhaving heeft plaatsgevonden.
Terug
Om deze website goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies.
Bekijk ons cookiebeleid.